خوزتوریسم

آتوسا مومنی: آثار خارجی جشنواره فرصتی برای بازنمایی میراث‌فرهنگی ایران به جهان است

آتوسا مومنی، مدیر بخش بین‌الملل چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معتقد است که اختصاص بخشی ویژه به هنرمندان خارجی در این جشنواره، فرصتی بی‌نظیر فراهم کرده است تا از نگاه آنان، میراث ملموس و ناملموس ایران دوباره بازنمایی و به جامعه جهانی معرفی شود.

آتوسا مومنی، مدیر بخش بین‌الملل چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی، در گفت‌وگو با خبرنگار اعتماد گفت: خوشبختانه طی دو سال گذشته موضوع بین‌الملل به جشنواره اضافه شده است و امسال نسبت به سال گذشته شاهد رونق چشمگیری در این بخش هستیم. این فرصت، امکان مشاهده ایران از قاب دوربین، نگاتیو و آثار هنرمندان خارجی را فراهم کرده است و به ما نشان می‌دهد که میراث ملموس و ناملموس ایران چگونه توانسته است راه خود را در جهان باز کند و فرصت‌هایی برای بازنمایی شکوه و فرهنگ ایران کهن ایجاد کند.

وی ادامه داد: در این بخش، هنرمندان خارجی به حوزه‌های مختلفی توجه داشته‌اند؛ از گزارش‌نویسی و فیلم‌های مستند گرفته تا عکاسی. بسیاری از آنان حتی به‌عنوان گردشگر به ایران آمده و با اشتیاق و عشق به فرهنگ ایرانی، آثار حرفه‌ای خلق کرده‌اند که ایران را به جهان معرفی کرده و در کشورهای خود نیز بازتاب یافته است. این تجربه بی‌نظیر، فرصتی است برای مشاهده ایران از نگاه یک هنرمند خارجی که شاید اشراف کمتری نسبت به جزئیات داشته باشد، اما توانسته است اثر ملموس و زنده فرهنگ و تمدن ایرانی را منعکس کند.

مومنی افزود: در جشنواره امسال، آثار ارسالی از کشورهای مختلف، بازتاب میراث زنده و میراث یادمانی ایران را به نمایش گذاشته است. از نکات برجسته این دوره، ایجاد جایزه‌ای ویژه برای میراث ناملموس است که با همکاری مرکز یونسکو در منطقه آسیای غربی و مرکزی، در بخش بین‌الملل داوری می‌شود. این اقدام فرصتی ممتاز فراهم کرده است تا داوران متخصص در حوزه فیلم، عکس و مکتوبات، آثار بین‌المللی را ارزیابی و به ارتقای سطح هنری جشنواره کمک کنند.

وی خاطرنشان کرد: حضور هنرمندان خارجی در جشنواره، علاوه بر معرفی ایران در سطح بین‌المللی، زمینه بازگشت آن‌ها به ایران و تولید آثار مستند جدید را نیز فراهم می‌کند. این تعامل فرهنگی و هنری، امکان گفت‌وگوی بین‌فرهنگی و بازنمایی گنجینه‌های میراثی ایران را به‌صورت ملموس و رسانه‌ای فراهم می‌سازد و نقش مهمی در ارتقای سواد رسانه‌ای جامعه در حوزه میراث فرهنگی ایفا می‌کند.

مومنی در پایان گفت: اختصاص بخشی ویژه به هنرمندان خارجی، تأثیر شگرفی بر معرفی میراث‌فرهنگی ایران در سطح ملی و جهانی دارد و این جشنواره را به فضایی مؤثر برای تعامل فرهنگی و بازنمایی آثار هنری تبدیل کرده است.

آرش نورآقایی: میراث دیجیتال نیازمند تعریف، آموزش و چارچوب‌های روشن است

داور بخش میراث دیجیتال چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معتقد است که میراث دیجیتال، با وجود نوپا بودن، یکی از قدرتمندترین اشکال میراث در جهان امروز است؛ میراثی که بدون محتوای علمی، آموزش هدفمند و چارچوب‌های مشخص، امکان تبدیل شدن به یک محصول فرهنگی اثرگذار را نخواهد داشت.

آرش نورآقایی، داور بخش میراث دیجیتال چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرآنلاین بیان کرد: امروز وقتی واژه «میراث» را می‌شنویم، اغلب میراث فرهنگی به ذهن می‌آید؛ حتی در عنوان وزارتخانه نیز این تأکید وجود دارد، اما این نگاه، در حق دیگر گونه‌های میراث نوعی اجحاف است. ما با انواع مختلفی از میراث روبه‌رو هستیم؛ از میراث طبیعی، میراث ملموس و ناملموس گرفته تا حافظه جهانی، میراث صنعتی و دیگر گونه‌هایی که بسیاری از آن‌ها دارای تعاریف بین‌المللی هستند و یونسکو نیز از این اصطلاحات استفاده می‌کند.

وی ادامه داد: یکی از جدیدترین انواع میراث، میراث دیجیتال است. هرچند در نگاه نخست، واژه «دیجیتال» با مفهوم میراث که معمولاً به گذشته‌های دور نسبت داده می‌شود، در تضاد به نظر می‌رسد، اما واقعیت این است که میراث دیجیتال امروز به یکی از قدرتمندترین اشکال میراث تبدیل شده است. وب‌سایت‌ها، اپلیکیشن‌ها، شبکه‌های اجتماعی و حتی سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، بخشی از تجربه‌های مشترک بشری را شکل می‌دهند و می‌توان آن‌ها را ذیل مفهوم میراث دیجیتال تعریف کرد.

نورآقایی تصریح کرد: میراث دیجیتال هم می‌تواند در قالب سخت‌افزار و هم در قالب نرم‌افزار مطرح شود، اما در سال‌های اخیر، بخش نرم‌افزاری اهمیت بیشتری پیدا کرده است. پلتفرم‌هایی مانند گوگل، اینستاگرام یا فیس‌بوک، صرفاً ابزار نیستند، بلکه حامل رویکردها و الگوهایی هستند که می‌توان آن‌ها را به‌عنوان میراث دیجیتال بررسی کرد. حتی مفاهیمی مانند «تحول دیجیتال» که در سال‌های اخیر در حوزه گردشگری و سفر نیز مورد توجه سازمان جهانی گردشگری قرار گرفته، نشان‌دهنده پیوند عمیق دیجیتال با تجربه‌های انسانی است.

این داور جشنواره با اشاره به مخاطبان این حوزه اظهار کرد: بخش عمده مخاطبان و تولیدکنندگان آثار دیجیتال، نسل‌های آینده و به‌ویژه نسل زد هستند. نسلی که زیست دیجیتال دارد و طبیعی است که آثار این حوزه بیش از هر گروه دیگری برای آن‌ها معنا پیدا کند.

وی عنوان کرد: در بررسی آثار بخش میراث دیجیتال، آنچه بیش از همه به چشم می‌آمد، نه ضعف فنی، بلکه فقر محتوایی بود. بدون محتوای درست، علمی و آکادمیک، حتی با بهترین تجهیزات نیز نمی‌توان به اثری مؤثر دست یافت.

نورآقایی افزود: آثار ارائه‌شده را نمی‌توان کاملاً موفق یا کاملاً ناموفق دانست؛ سطح آثار متوسط بود و با توجه به سابقه جشنواره، تا حدی قابل انتظار به نظر می‌رسید، اما ظرفیت ارتقا بسیار بالاست.

وی درباره تأثیرگذاری جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی بر ارتباط میان مخاطبان با مقوله میراث‌فرهنگی بیان کرد: جشنواره زمانی می‌تواند اثرگذار باشد که صرفاً به برگزاری رویداد محدود نشود، بلکه در طراحی و ساختار آن، نگاه عمیق‌تری وجود داشته باشد. در جلسه داوری نیز نکاتی را مطرح کردم که به‌نظر می‌رسد باید در دوره‌های بعدی مورد توجه جدی قرار گیرد.

نورآقایی با تأکید بر ضرورت دسته‌بندی دقیق‌تر آثار بیان کرد: به نظر من طبقه‌بندی و دسته‌بندی انواع آثار دیجیتال اهمیت زیادی دارد. نمی‌توان پلتفرمی را که امکان بارگذاری ویدئوهای بلند دارد، با فضایی که صرفاً برای عکس یا متن طراحی شده است، در یک گروه ارزیابی کرد. این تفکیک‌ها باید به‌صورت دقیق در نظر گرفته شود.

وی خاطرنشان کرد: باید روشن باشد که با یک مجموعه آثار مواجهیم یا یک اثر مستقل و اینکه تولید اثر با هوش مصنوعی انجام شده است یا نه. استفاده از هوش مصنوعی نه مزیت مطلق است و نه ضعف؛ بلکه یک تکنیک متفاوت محسوب می‌شود که باید به‌درستی تعریف و معرفی شود.

داور بخش میراث دیجیتال در پایان تأکید کرد: آنچه بیش از همه احساس می‌شود، فقر آموزش در این حوزه است. آموزش صحیح برای درک میراث، به‌ویژه میراث دیجیتال، ضرورتی انکارناپذیر است. بسیاری از آثار، ایده‌های خوبی داشتند اما در حد ایده خام باقی مانده بودند. تبدیل ایده به محصول فرهنگی و سپس به یک چرخه اقتصادی، مسیری طولانی و نیازمند آموزش جدی است؛ آموزشی در حوزه سناریونویسی، مواجهه با محتوا و تبدیل آن به اثری اثرگذار و پایدار.

برگزاری پنجمین نشست شورای سیاست‌گذاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی

در ادامه برنامه‌ریزی‌ها برای برگزاری هرچه بهتر چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی، پنجمین نشست شورای سیاست‌گذاری آن برگزار شد.

به گزارش خبرنگار میراث آریا، پنجمین نشست شورای سیاست‌گذاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با حضور اکثریت اعضا و دبیران کارگروه‌ها، عصر روز گذشته سه‌شنبه ۱۶ دی‌ماه ۱۴۰۴ در وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برگزار شد.

در این جلسه، گزارشی از کیفیت آثار دریافتی و آخرین وضعیت داوری‌ها ارائه شد. بر اساس این گزارش، بیش از ۶۳۵۰ اثر به دبیرخانه جشنواره ارسال شده که نشان‌دهنده استقبال گسترده هنرمندان و علاقه‌مندان است.

همچنین پیرامون چگونگی مراسم افتتاحیه و اختتامیه و زمان برگزاری این رویداد، در جلسه آتی این شورا بحث و بررسی صورت می‌گیرد.

این نشست ادامه‌ای بر جلسات قبلی شورای سیاست‌گذاری بود که از جمله آن‌ها می‌توان به نشست آذرماه اشاره کرد که طی آن، ضمن ارائه گزارش‌هایی از روند صعودی ارسال آثار و استقبال چشمگیر هنرمندان، پوسترهای اصلی جشنواره و بخش جایزه ویژه خوزستان رونمایی شد و برنامه‌ریزی برای تجلیل از فعالان میراث‌فرهنگی خوزستان مورد بحث قرار گرفت.

چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی به ریاست علی دارابی (قائم‌مقام وزیر و معاون میراث‌فرهنگی) و دبیری مهدی فرجی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» در استان خوزستان و به میزبانی شهر اهواز برگزار خواهد شد.

این رویداد شامل بخش‌های ملی و بین‌المللی (از جمله جایزه ویژه میراث ناملموس و جایزه ویژه خوزستان) است و تمرکز ویژه‌ای بر روایت تمدنی ایران و جذب نسل جوان دارد.

جلسات قبلی شورای سیاست‌گذاری نیز بر ارتقای سواد میراثی جامعه، تقویت مشارکت هنرمندان و برنامه‌ریزی برای برگزاری باشکوه در خوزستان تأکید داشته‌اند.

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «فیلم بلند داستانی» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «فیلم بلند داستانی» در چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، داوری آثار بخش «فیلم بلند داستانی» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی پروین ثقه‌الاسلام، پوران درخشنده، علیرضا رضاداد، سید محمد بهشتی، رسول صدرعاملی، احمدرضا درویش و علیرضا تابش بر عهده دارند.

مدیریت بخش «فیلم و سینما» در چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی بر عهده محمدمهدی حیدریان است.

آثار راه‌یافته به بخش «فیلم بلند داستانی» عبارتند از:
۱. آبادان یازده شصت / مهرداد خوشبخت (کارگردان) / حسن کلامی (تهیه‌کننده)
۲. آسمان غرب / محمد عسگری (کارگردان) / حبیب‌الله والی‌نژاد (تهیه‌کننده)
۳. احمد / امیرعباس ربیعی (کارگردان) / حبیب‌الله والی‌نژاد (تهیه‌کننده)
۴. اسفند / دانش اقباشاوی (کارگردان) / زنده‌یاد جلیل شعبانی و مهاجر توحیدپرست (تهیه‌کننده)
۵. اشک هور / مهدی جعفری (کارگردان) / مجتبی فرآورده (تهیه‌کننده)
۶. بچه مردم / محمود کریمی (کارگردان) / سید علی احمدی (تهیه‌کننده)
۷. پالایشگاه / مهرداد خوشبخت (کارگردان) / سعید سعدی (تهیه‌کننده)
۸. پرویز خان / علی ثقفی (کارگردان) / عطا پناهی (تهیه‌کننده)
۹. پیشمرگ / علی غفاری (کارگردان) / آرش زینال‌خیری (تهیه‌کننده)
۱۰. خدای جنگ / حسین دارابی (کارگردان) / سعید سعدی (تهیه‌کننده)
۱۱. ژولیت و شاه / اشکان رهگذر (کارگردان) / آرمان رهگذر (تهیه‌کننده)
۱۲. صیاد / جواد افشار (کارگردان) / محمدرضا شفیعی (تهیه‌کننده)
۱۳. مثل یک اسب / راد نژادفتحی (کارگردان و تهیه‌کننده)
۱۴. مجنون / مهدی شاه‌محمدی (کارگردان) / عباس نادران (تهیه‌کننده)
۱۵. مست عشق / حسن فتحی (کارگردان) / حسن علیزاده و مهران برومند (تهیه‌کننده)
۱۶. ونگوگ آرپناهی / حسین ذوالفقاری (کارگردان) / مریم مرادی (تهیه‌کننده)
۱۷. هر چی تو بگی / مرتضی آتش‌زمزم (کارگردان و تهیه‌کننده)
۱۸. هورامان / میثم فلاح (کارگردان و تهیه‌کننده)
۱۹. یوز / رضا ارژنگی (کارگردان) / احسان کاوه (تهیه‌کننده)

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود

نقش رسانه‌های ارتباط جمعی در توسعه گردشگری استان خوزستان

استان خوزستان به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و غنی‌ترین مناطق ایران از نظر تاریخی، فرهنگی و طبیعی، ظرفیت‌های بی‌نظیری برای توسعه گردشگری دارد.

حسن بهداد، مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان در یادداشتی نوشت: با وجود برخورداری از آثار ثبت‌شده جهانی، تنوع قومی و فرهنگی، منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی خاص، این استان هنوز نتوانسته جایگاه شایسته‌ای در نقشه گردشگری کشور و منطقه به دست آورد. یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در این وضعیت، نقش و عملکرد رسانه‌ها در بازنمایی خوزستان است. رسانه‌ها می‌توانند به‌عنوان پیشران توسعه گردشگری عمل کنند یا در صورت عملکرد نادرست، مانعی جدی در مسیر آن باشند.

رسانه‌ها، اعم از رسانه‌های سنتی مانند تلویزیون، رادیو و مطبوعات و رسانه‌های نوین مانند شبکه‌های اجتماعی، وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های ویدیویی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری تصویر ذهنی مخاطبان دارند. گردشگری به‌شدت وابسته به تصویر ذهنی است؛ به این معنا که تصمیم افراد برای سفر به یک مقصد، بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت عینی باشد، برپایه تصاویری است که از طریق رسانه‌ها دریافت می‌کنند. در مورد خوزستان، متأسفانه تصویر غالب رسانه‌ای اغلب با مفاهیمی چون گرمای شدید، آلودگی هوا، ریزگردها، صنایع نفتی و مشکلات زیست‌محیطی گره خورده است. هرچند شاید این چالش‌ها واقعی هستند، اما تمرکز یک‌جانبه بر آن‌ها باعث شده ظرفیت‌های گردشگری استان در حاشیه قرار گیرد.

در مقابل، رسانه‌ها این توانایی را دارند که با رویکردی متعادل و حرفه‌ای، چهره‌ای واقعی‌تر و جذاب‌تر از خوزستان ارایه دهند. استان خوزستان میزبان آثار تاریخی کم‌نظیری مانند زیگورات چغازنبیل، شهر باستانی شوش، سازه‌های آبی تاریخی شوشتر و ده‌ها محوطه تاریخی دیگر است که هر یک می‌توانند به‌تنهایی مقصد گردشگران داخلی و خارجی باشند. همچنین تنوع فرهنگی اقوام عرب، بختیاری، لر، فارس، شوشتری، دزفولی، ‌بهبهانی و دیگر اقوام‌، به همراه موسیقی محلی، پوشش سنتی، غذاهای بومی و آیین‌های مذهبی و قومی، ظرفیت بزرگی برای گردشگری فرهنگی و مردم‌نگر ایجاد کرده است. رسانه‌ها با تولید مستندها، گزارش‌ها، برنامه‌های تلویزیونی و محتوای دیجیتال می‌توانند این ظرفیت‌ها را به‌صورت جذاب و قابل‌درک برای مخاطبان معرفی کنند.

در سال‌های اخیر، نقش رسانه‌های اجتماعی در توسعه گردشگری بیش از پیش برجسته شده است. امروزه بسیاری از گردشگران مقصد سفر خود را بر اساس تصاویر و تجربه‌هایی انتخاب می‌کنند که در اینستاگرام، یوتیوب یا سایر شبکه‌های اجتماعی مشاهده می‌کنند. حضور فعال بلاگرهای سفر، عکاسان و تولیدکنندگان محتوای دیجیتال می‌تواند تأثیر چشمگیری در معرفی جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده خوزستان داشته باشد. انتشار تصاویر از نخلستان‌ها و رود کارون گرفته تا سنگ‌نگاره‌های کول فرح ایذه و معماری سنتی شهرها و زندگی روزمره مردم محلی، می‌تواند تصویری زنده، انسانی و متفاوت از این استان ارایه دهد و حس کنجکاوی و تمایل به سفر را در مخاطبان برانگیزد.

علاوه بر جذب گردشگر، رسانه‌ها نقش مهمی در جذب سرمایه‌گذاری گردشگری نیز ایفا می‌کنند. سرمایه‌گذاران برای ورود به یک منطقه نیازمند شناخت ظرفیت‌ها، امنیت سرمایه‌گذاری و چشم‌انداز توسعه هستند. رسانه‌ها با برجسته‌سازی فرصت‌های گردشگری خوزستان، معرفی پروژه‌های موفق و انعکاس حمایت‌های دولتی و محلی، می‌توانند زمینه جذب سرمایه در حوزه‌هایی مانند هتل‌سازی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، تورهای گردشگری و صنایع‌دستی را فراهم کنند. توسعه این زیرساخت‌ها خود به افزایش اشتغال و بهبود وضعیت اقتصادی استان منجر خواهد شد.

از سوی دیگر، رسانه‌ها می‌توانند نقش مؤثری در تقویت مشارکت جوامع محلی در گردشگری ایفا کنند. زمانی که مردم یک منطقه از طریق رسانه‌ها متوجه ارزش فرهنگی و اقتصادی میراث خود شوند، انگیزه بیشتری برای حفظ آن و مشارکت در فعالیت‌های گردشگری پیدا می‌کنند. معرفی کسب‌وکارهای محلی، هنرمندان صنایع‌دستی، راهنمایان گردشگری بومی و فعالان فرهنگی، نه‌تنها به رونق اقتصادی کمک می‌کند، بلکه هویت محلی و احساس تعلق اجتماعی را نیز تقویت می‌کند.

با این حال، برای بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت رسانه‌ها در توسعه گردشگری خوزستان، لازم است یک راهبرد رسانه‌ای منسجم و هدفمند تدوین شود. این راهبرد باید مبتنی بر تولید محتوای باکیفیت، مستمر و متناسب با مخاطبان مختلف باشد. همکاری میان اداره‌کل میراث فرهنگی،گردشگری و ‌صنایع‌دستی خوزستان، منطقه آزاد اروند، شرکت‌های نفتی، پتروشیمی ها، شرکت توسعه نیشکر و صنایع وابسته، رسانه‌های محلی و ملی، دانشگاه‌ها و فعالان بخش خصوصی می‌تواند نقش مهمی در تحقق این هدف داشته باشد.

در جمع‌بندی می‌توان گفت امروزه گردشگران برای مسافرت به مکان‌های گوناگون به‌دنبال منابع اطلاعات قوی در زمینه‌های مختلف گردشگری در هر کشور هستند که به‌دلیل گسترش و نقش غیرقابل انکار رسانه در تمامی عرصه‌های زندگی بشر چون فرهنگ‌سازی، آموزش، اطلاع‌رسانی و ایجاد مشارکت اجتماع در توسعه صنعت گردشگری نقش تعیین‌کننده‌ای دارند و کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که مهم‌ترین راه تبلیغات و معرفی در جذب گردشگر، رسانه‌ها است. رسانه‌ها یکی از کلیدی‌ترین ابزارها برای توسعه گردشگری استان خوزستان به شمار می‌روند.

حسن بهداد مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان

گزارش:سیدجواد خراسانی/میراث آریا

مدیر پایگاه چغازنبیل در گفتگو با ایلنا مطرح کرد

حصار الکتریکی راه نجات چغازنبیل است

چغازنبیل، یکی از برجسته‌ترین آثار تاریخی ایران، واقع در استان خوزستان و در نزدیکی شهر شوش، متعلق به تمدن عیلام است. این محوطه‌ی باستانی که به‌عنوان بزرگترین معبد باقی‌مانده از دوران عیلام شناخته می‌شود، در حدود ۳۰۰۰ هزار سال پیش (قرن ۱۳ قبل از میلاد) ساخته شده و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

به گزارش خبرنگار ایلنا، چغازنبیل علاوه بر زیگورات عظیم خود، دارای مجموعه‌ای از معابد و بناهایی است که نشان‌دهنده فرهنگ و معماری پیشرفته آن زمان است.

زیگورات چغازنبیل، بنای برج‌ مانندی است که به‌منظور پرستش خدایان عیلامی ساخته شد. این بنا در اصل به شکل یک هرم چند طبقه‌ای بوده و با استفاده از آجرهای بزرگ خشتی بنا شده است. ارتفاع زیگورات در زمان ساخت حدود ۵۲ متر بوده که امروزه به دلیل فرسایش و گذشت زمان، ارتفاع آن کاهش یافته است. از آن زمان تا کنون، چغازنبیل به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری و تاریخی ایران شناخته می‌شود.

مشکلات جدی حفاظت از چغازنبیل

با وجود اهمیت تاریخی و جهانی این محوطه باستانی، چغازنبیل با مشکلات جدی در زمینه حفاظت و نگهداری روبه‌رو است.

عاطفه رشنویی، مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل، در گفتگو با ایلنا، با تاکید بر ضرورت حفاظت مستمر از این مکان تاریخی، به مشکلات عمده‌ای که این محوطه باستانی با آن‌ها مواجه است، اشاره کرد.

وی گفت: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، نبود حصار مناسب برای جلوگیری از تردد غیرمجاز افراد و وسایل نقلیه در داخل محوطه است.

رشنویی افزود: این مشکل باعث شده که افراد بدون آگاهی از اهمیت اثر به‌ راحتی وارد محوطه شوند و حتی در بعضی موارد با خودرو داخل محوطه حرکت کنند که خطرات زیادی برای این اثر تاریخی به همراه دارد.

اهمیت حصارکشی و اقدامات حفاظتی

مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل تأکید کرد: برای جلوگیری از آسیب‌های بیشتر، باید حصاری مناسب در اطراف چغازنبیل کشیده شود. به‌ویژه با توجه به اینکه بخش‌هایی از حریم درجه یک چغازنبیل در معرض تسطیح قرار دارد، نیاز به نیروی متخصص و تجهیزات حفاظتی لازم احساس می‌شود.

وی گفت: بهترین راهکار در این زمینه، استفاده از حصارهای الکترونیکی است که البته تأمین بودجه لازم برای این کار به‌ویژه در شرایط کنونی اقتصادی کشور، چالش بزرگی به شمار می‌رود. چون هزینه آن حدود ۲۰ میلیارد تومان می‌شود، اما تأمین این منابع مالی برای ما مشکل است.

اقدامات انجام‌شده و دستاوردها

با وجود چالش‌ها، تلاش‌های زیادی برای حفظ و نگهداری چغازنبیل انجام شده است و آنطور که عاطفه رشنویی به ایلنا گفته است، از ۱۰ سال گذشته تاکنون، همکاران او در تیم‌های پایش و اجرا با ایستادگی در شرایط سخت جوی در گرما و سرما، بی‌وقفه برای حفظ سلامت معبد چغازنبیل تلاش کرده‌اند.

یکی دیگر از دستاوردهای مهم در زمینه حفاظت از چغازنبیل، اخذ سند مالکیت ۴۵۰ هکتار از اراضی اطراف محوطه است. این سند مالکیت که پس از ۷ سال تلاش به‌دست آمده، به‌عنوان گامی مهم در حفظ این محوطه و جلوگیری از تصرفات غیرقانونی به شمار می‌رود.

رشنویی گفت: توانستیم سند مالکیت ۴۵۰ هکتار از زمین‌های اطراف چغازنبیل را دریافت کنیم، که این مسئله به ما کمک می‌کند تا از تصرفات عدوانی جلوگیری کنیم.

مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل گفت: حفاظت از چغازنبیل باید به‌عنوان اولویت نخست سیاست‌گذاران در استان و کشور قرار گیرد.

او تصریح کرد: چغازنبیل همیشه در اولویت سیاست‌گذاران نبوده است، درحالیکه این محوطه باید جزء اصلی‌ترین اولویت‌های حفاظت میراث فرهنگی باشد. اگر وضعیت حفاظت از این محوطه تغییر نکند، احتمال آسیب‌های جدی به این اثر جهانی وجود دارد.

چغازنبیل با تاریخ چند هزار ساله خود، نه تنها یکی از گنجینه‌های ارزشمند ایران، بلکه جزو میراث جهانی بشر به‌شمار می‌آید. این محوطه باستانی نیازمند توجه و تلاش‌های همه‌جانبه در زمینه حفاظت و نگهداری است. از تامین منابع مالی برای حصار کشی و نیروی متخصص گرفته تا ایجاد زیرساخت‌های مناسب برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی، همه این موارد باید در اولویت‌های دولت و مسئولان قرار گیرد تا این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده محفوظ بماند.

بازدید گروهی از گردشگران ناشنوا از آثار و بناهای تاریخی خوزستان

گروهی شامل ۲۸ گردشگر کم‌شنوا و ناشنوا که در قالب یک گشت اختصاصی از تهران به خوزستان سفر کرده بودند، به مدت چهار روز از خوزستان و آثار و بناهای ثبت جهانی خوزستان بازدید کردند.

ساناز(سمیرا) جلوداری راهنمای گردشگری این گشت اختصاصی درباره حضور این گردشگران اظهارکرد: این گردشگران با هدف آشنایی با آثار و جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی از تهران عازم خوزستان شدند و با همراهی راهنمای ناشنوا حامد نیاسری و مترجم زبان اشاره مهرنوش واحدی در سفری چهار روزه از میراث‌جهانی شوش، چغازنبیل و سازه‌های آبی‌تاریخی شوشتر و برخی از بناهای تاریخی خوزستان بازدید کردند.

‌

طراح گرافیک، مدیر هنری و ناشر شناخته‌شده کشور در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

طراحی با جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی گره می‌خورد/ دور از سرزمین مادری اصالتم را از دست می‌دهم

ناشر و مدیرمسئول نشریه «نشان» با اشاره به علاقه‌اش به کتاب و رسانه‌های کاغذی گفت: گرمای کاغذ از طبیعت می‌آید و صمیمیت دارد. مزاج کاغذ گرم و آرامش‌بخش است.

ساعد مشکی، طراح گرافیک، مدیر هنری و ناشر شناخته‌شده کشور، در گفت‌وگو با میراث‌آریا، با تأکید بر اینکه «دیزاین یعنی حل مسئله»، اظهار کرد: در هر سفارش، خودم را شریک سفارش‌دهنده می‌دانم. موفقیت او موفقیت من است. شرافت حرفه‌ای یعنی نهایت تلاش برای ارائه بهترین.

او دوران نمایشگاه‌ها و جوایز را «پایان‌یافته» دانست و افزود: جایزه محصول دوران تک‌نفره‌هاست. دیزاین وقتی ارزشمند است که در زندگی روزمره جاری باشد. پوسترهای ما جایزه گرفته‌اند، اما در ایران حتی یک مکان برای نصب پوستر وجود ندارد؛ یعنی این آثار در زندگی مردم نقشی نداشته‌اند.

این ناشر و مدیرمسئول نشریه «نشان» با اشاره به علاقه‌اش به کتاب و رسانه‌های کاغذی گفت: گرمای کاغذ از طبیعت می‌آید و صمیمیت دارد. مزاج کاغذ گرم و آرامش‌بخش است.

او از انتشار دوباره نشریه «نشان» با فرمت و محتوایی تازه خبر داد و تأکید کرد نشر مشکی امروز بر تولید کتاب‌های تخصصی در حوزه دیزاین متمرکز است.

مشکی درباره مهاجرت هنرمندان گفت: تا از وطنم بیرونم نکنند می‌مانم. دور از سرزمین مادری اصالتم را از دست می‌دهم و احساس بی‌هویتی می‌کنم. من در این سرزمین می‌فهمم و زنده‌ام.

مشکی که سابقه همکاری‌های متعدد فرهنگی و هنری در خوزستان دارد، در سفر اخیر خود به اهواز و در دیداری که در «کافه رَس» و «کتاب‌شهر اهواز» انجام شد، درباره پیوند عاطفی و حرفه‌ای‌اش با این خطه سخن گفت.

این طراح گرافیک برجسته با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی خوزستان اظهار کرد: خوزستان بخشی بسیار مهم از تاریخ سرزمین مادری من است. نوستالژی و اصالتی دارد که آدم را جذب می‌کند و بعد از یک بار آمدن، احساس دین به آن داری. بی‌ریایی و صداقت مردم خوزستان آدم را نمک‌گیر می‌کند.

او با تأکید بر ظرفیت‌های بی‌بدیل این استان در حوزه میراث فرهنگی افزود: کافی‌ست یک جست‌وجوی ساده درباره آثار باستانی خوزستان انجام دهید تا به عظمت دارایی‌های این منطقه پی ببرید. اگر این سرزمین نفت نداشت، شاید مسئولان بیشتر قدر این گنجینه‌ها را می‌دانستند.

مشکی که در دوره مدیریت همایون قنواتی طراحی داخلی موزه هنرهای معاصر اهواز را برعهده داشته، تعطیلی این مجموعه را «غصه‌ای پرقصه» توصیف کرد و گفت: ساختمان موزه شباهتی به آنچه معمار طراحی کرده ندارد و نگهداری آن غمناک است. گویی برخی تصمیم‌گیرندگان با ماهیت چنین مراکز فرهنگی مخالفند و اگر نتوانند جلوی ساختشان را بگیرند، بعد از ساخت آن‌ها را به ابتذال و نابودی می‌کشانند.

او همچنین پیشنهاد کرد به‌جای تمرکز صرف بر یک موزه بزرگ، ایجاد چند مرکز کوچک فرهنگی برای تربیت نوجوانان مستعد در نقاط مختلف اهواز می‌تواند اثربخش‌تر باشد.

گزازش :مجتبی گهستونی

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی مرجان اشرفی‌زاده، آرش رصافی و نیما عباس‌پور داوری آثار را بر عهده دارند.

مدیریت بخش «فیلم و سینما» چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی را محمدمهدی حیدریان بر عهده دارد.

آثار راه‌یافته به بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» عبارتند از:
۱. آغباش / صمد قربان‌زاده
۲. ارادت / کسرا قنبری
۳. امرتات / متین کاویانی آوید
۴. برای او / سید مرتضی سبزقبا
۵. برهوت / امیرعلی صراف
۶. بنت الشلبیه / سارو حیدری
۷. بهش میگن منمنداس / محمد معتمد
۸. بهیگ / مسلم فدایی
۹. پیام بر / احسان عابدنیا
۱۰. تایماز / رسول یعقوبی
۱۱. تبر / مهدی گنجی و مجید پورصادقی حقیقت
۱۲. جاتوگ / لادن حاجی‌پور
۱۳. جشن هنر / علی توکلی
۱۴. جنگل / محمدرضا مرادی
۱۵. چولیبولی / مانا پاک‌سرشت
۱۶. خوش خط / بهنام اسدالهی
۱۷. دار / محمد مقیم‌پور بیژنی
۱۸. دفتر شصت برگ / پیام میرتبریزیان
۱۹. دوتوک / حدیث جان‌بزرگی
۲۰. سر / علی رضایی‌کیا
۲۱. سرود کلنل / سجاد مشتاق
۲۲. سریشوک / صمد قربانزاده
۲۳. سلامون / کمیل ارجمندی
۲۴. سهمی از یک قبر / اشکان چاوشی
۲۵. سینما ایران: یک عاشقانه سیاسی / علیرضا شمالی
۲۶. شبیه‌خوان / رامین امیری‌فرد
۲۷. فادیا / مهتاب شیخ‌انصاری
۲۸. فریز / امیر رویینی
۲۹. قاب / محمد برزویی
۳۰. قایق کاغذی / سامان علی‌نژادیان
۳۱. کاپیتان تورس / حسین جمشیدی
۳۲. کفچلیز / شیوا بافهم
۳۳. مرثیه / فاطمه سادات جوادی
۳۴. مرچی (امروز) / هما متین‌فر
۳۵. مسیر یک سرخ / اصغر بشارتی
۳۶. نزدیکتر / محمدرضا اربابی
۳۷. ورزیگر / مصطفی مهربان
۳۸. هفت وادی / عماد سلمانیان

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» ۲۶ تا ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴ به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود

گزارش میدانی از معماری باستانی در خوزستان که به نام « عراق » در فهرست جهانی یونسکو ثبت شد

مُضیف؛ آغوش گشوده قبیله از عصر سومر تا امروز

در پهنه‌ دشت‌های جنوب، جایی که نِی و بوریا از قلب تالاب بین‌المللی «هورالعظیم» و «هورالهویزه» قد می‌کشند، سازه‌ای بنا می‌شود که بیش از آنکه یک ساختمان باشد، یک فرهنگ است. «مُضیف»؛ واژه‌ای که از ضیافت می‌آید و ریشه در سخاوت مردمی از دوره «سومری‌ها» تا به امروز دارد که خانه‌شان را از بندبندِ نِی‌های هور می‌بافند. نکته کلیدی در ساخت این بنا، انتخاب هوشمندانه مصالح است؛ معماران بومی تنها از نی تالاب‌های آب شیرین برای تهیه مضیف استفاده می‌کنند، چرا که این نی‌ها انعطاف و ماندگاری لازم را برای خلق آن قوس‌های باشکوه دارند؛ اما نی‌های تالاب شور شادگان برای چنین معماری مناسب نیست. مضیف، تنها بنای جهان است که «در» ندارد؛ معماری نجیبی که امروزه رو به قبله ساخته می‌شود (اگرچه پیش از اسلام رو به مسیرهای پرتردد بنا می‌شد) تا آغوشش همیشه و تحت هر شرایطی به روی میهمان باز باشد.

از غبار فراموشی تا تولد دوباره
سال‌ها بود که مضیف در خوزستان به خاطره‌ها پیوسته بود. آخرین بازماندگان این سازه‌های باشکوه در شعله‌های هشت سال دفاع مقدس سوختند و از میان رفتند. تا ۲۲ سال پیش، تنها یک مضیف در شادگان باقی مانده بود و این هنر اصیل در آستانه انقراض قرار داشت، اما ورق زمانی برگشت که در سال 1384، فرزندانِ «شیخِ حیدری» در روستای بردیه سوسنگرد، تصمیمی بزرگ گرفتند. آنها برای پدرشان که بزرگ قبیله بود، مضیفی بنا کردند تا مکانی برای رتق و فتق امور قوم و میهمان‌نوازی باشد.
اینجا کسی غریبه نیست
«علی حیدری»، معلم دغدغه‌مند سوسنگردی که حالا خود یکی از پیشگامان گردشگری استان است، داستان چگونگی ساخت اولین مضیف را بعد از دو دهه، در جمع خبرنگارانی که از تهران آمده و میهمان مضیف «حاج عبدالله» بودند، روایت می‌کند. او می‌گوید:«مضیف قدم هر میهمانی را گرامی می‌دارد.» در فرهنگ مضیف، غریبه و آشنا ندارد؛ میهمان غریبه تا سه روز می‌تواند در مضیف استراحت کند و تا پیش از اتمام این سه روز هیچ‌کس از او نام و نشانی نمی‌پرسد.
حیدری می‌گوید:«ما امروز در مکانی نشسته‌ایم که شاید یکی از قدیمی‌ترین فرم‌های سکونت بشری باشد؛ سازه‌ای که ریشه‌اش به تمدن سومر گره خورده است.» وی توضیح می‌دهد که چرا این معماری منحصر به جنوب غرب خوزستان است:«طبیعت، معمار اصلی این سرزمین بوده است. وجود سه تالاب بزرگ از جمله هورالعظیم، هورالهویزه و شادگان، مصالحی را در دسترس مردم گذاشت که با اقلیم‌شان سازگار بود. الیاف طبیعی و نِی، تنها دارایی مردم بود و آنها با همین دست‌ تنگ، چنان شکوهی آفریدند که مضیف نام گرفت.»
او با یادآوری خاطرات سال ۱۳۸۴ می‌گوید:«اولین مضیف جدید را در همان سال در روستای بردیه برپا کردیم. آن زمان اگر در اینترنت واژه مُضیف را جست‌و‌جو می‌کردید، موتورهای جست‌و‌جو به اشتباه شما را به سمت تصاویر میهمانداران هواپیما می‌بردند! هیچ‌کس شناختی از این سازه نداشت، اما امروز به همت فعالان و خبرنگاران، بیش از ۱۰۰ مضیف فعال در سراسر کشور داریم.» حیدری با تأکید بر کلمه «حرمت» می‌گوید:«قداست مضیف به حرمت میهمانی است که در آن پا می‌گذارد؛ مضیف حرمت دارد و این بزرگ‌ترین میراثی است که باید به نسل‌های بعد منتقل کنیم.»

اینجا هیچ طبقه بندی نیست

حیدری از «جادوی اعداد فرد» در معماری مضیف می‌گوید:«در علم معماری ثابت شده که ستون‌های فرد، استحکام و روشنایی بیشتری به فضا می‌بخشند.» او بر نبود طبقات اجتماعی تأکید دارد:«در مضیف هیچ طبقه‌بندی‌ای نداریم. آن کسی که در انتهای مجلس نشسته با آن که در صدر است، با هم برابرند. این برابری در خودپذیرایی نیز تجلی می‌یابد؛ همیشه بساط چای و قهوه در دل صندوقچه‌ای مهیاست. در قلب مضیف، اجاقی (گودال آتش) برای گرم نگه داشتن دله‌ها تعبیه شده و در بیرون، شب‌ها باید شعله‌ای روشن که دود دارد باشد تا از دوردست‌ها، مسافران را به سوی این مضیف امن فراخواند.»
وی به افتخار ثبت داستان مضیف در سال ۲۰۱۶ در کتاب «داستان‌های گردشگری» سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) اشاره می‌کند و از گسترش این سازه در نهادهای رسمی می‌گوید؛ از مضیف‌های عظیمی که با ۱۳ ستون و طول ۲۳ متر برای منطقه آزاد اروند ساخته شد تا مضیفی که برای فرمانداری شوش تأسیس شده است.

گزارش کامل در ادامه نوشته